Schatgraven en puzzelen - Stichting Heemkunde Bemelen

Eigenlijk is heemkunde vooral een kwestie van schatgraven en puzzelen. In die volgorde. Schatgraven doen we bij de stichting Heemkunde Bemelen op tal van plaatsen. We speuren in krantenarchieven – met kranten vanaf het einde van de 19de eeuw – naar nieuwsberichten over Bemelen en Bemelenaren. Maar ook naar advertenties, geboorte- en overlijdensberichten. We zoeken in archieven van de (voormalige) gemeente Bemelen naar wat er allemaal voor en door Bemelenaren geregeld werd, en hoe. We verzamelen foto’s, knipsels. En we tekenen verhalen op van (oud-)Bemelenaren.

Soms krijgen we bij dat schatgraven onverwachte hulp. Onlangs kreeg onze stichting een grote boodschappentas met spullen uit de nalatenschap van de familie Hendriks, die vroeger een boerenbedrijf had aan de Kerkstraat, tegenwoordig Sint-Laurentiusstraat. De ouderen onder u kunnen zich misschien Sjeng Hendriks nog wel herinneren, die er woonde met zijn zussen Maria (Mayke) en Lèneke.

De inhoud van de tas is heel gevarieerd. Ze bevat tal van foto’s, van de familie – zowel de generatie van Sjeng als de generatie daarvóór - in haar dagelijkse doen en laten, maar ook van het dorp zoals het vroeger was. Verder veel documentatiemateriaal over het boerenbedrijf, zoals pachtovereenkomsten, bestellingen en rekeningen van o.a. zaadgoed, folders waarmee boeren vroeger geïnformeerd werden over de nieuwe ontwikkelingen op hun vakgebied. Maar ook een nauwkeurige boekhouding van de konijnen die de familie fokte, met precieze gegevens over waar, wanneer en door welke rammelaar de konijnen gedekt waren… En de tas bevat ook meer persoonlijke zaken: persoonsbewijzen, schoolschriften, foto’s van een bezoek aan Lourdes – de familie Hendriks was heel gelovig – en nog veel meer.

Voor de stichting Heemkunde is de tas een schatkamer. Het lijkt allemaal niet bijzonder, en veel mensen zullen zich afvragen waarom het belangrijk is om een verzameling als deze te bewaren, te behoeden voor de gang naar de vuilnisbak of de doos met oud papier. Het antwoord is heel simpel: elke foto, bijna elke snipper papier leert ons weer nieuwe details over onze voorgeschiedenis.

Neem een simpele foto, een kiekje. Voor de een zal dat tot herkenning leiden, herkenning van een persoon of een familie, met alle herinneringen die daaraan verbonden zijn. Iemand anders leert er vooral uit hoe de mensen vroeger gekleed gingen, in het dagelijks leven maar ook bij bijzondere gelegenheden. En hoe ze vroeger bijvoorbeeld wasten, kookten, de gewone dingen des levens. Weer iemand anders ontdekt hoe een gebouw of het landschap in de loop van de tijd veranderd is. Elke foto draagt meerdere aspecten in zich van het dagelijkse leven op het moment dat de foto genomen werd. Zoals elk oud schoolschrift veel zegt over de manier waarop vroeger onderwijs werd gegeven, en alle oude rekeningen en contracten iets over de manier waarop een boerenbedrijf vroeger gerund werd.

Zeker, het is geen grote geschiedenis, geen wereldschokkend verhaal. Het is het kleine verhaal over de gemeenschap Bemelen van toen tot nu.

Gelukkig hebben de nazaten van de familie Hendriks de details waaruit een deel van dat verhaal is opgebouwd voor ons bewaard, en kunnen we die nu gaan bestuderen en – vooral – bewaren voor de toekomst. Wat ons bij de vraag brengt: hoeveel ándere, vergelijkbare ‘familiearchieven’ liggen er nog in een la of op zolder bij (oud-)Bemelenaren? En worden die archieven, die foto’s, in ere gehouden, of liggen ze te verstoffen en weet niemand er iets mee te beginnen?  In dat laatste geval zou de stichting Heemkunde er heel blij mee zijn. Om verder te schatgraven, om verder te puzzelen aan het grote plaatje van de ontwikkeling van onze dorpsgemeenschap. Daarbij is geen detail onbelangrijk. Alles telt.

Heeft u dit soort spullen in huis? En wilt u ons helpen het verhaal van Bemelen steeds completer te maken? Laat ons dat alstublieft weten. Meld het bij een van de leden van de stichting Heemkunde of via heemkunde@bemelen.com. En vooraf: als u de spullen niet echt kwijt wilt, maar ze ons wel beschikbaar wilt stellen voor ons werk, dan kopiëren of fotograferen we ze graag.

Bij voorbaat onze dank.